<OAI-PMH xmlns="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/" xmlns:mets="http://www.loc.gov/METS/" xmlns:mods="http://www.loc.gov/mods/v3" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/ http://www.openarchives.org/OAI/2.0/OAI-PMH.xsd"><responseDate>2026-06-08T09:02:49Z</responseDate><request verb="GetRecord" metadataPrefix="mets" identifier="3188">https://forschung.tmw.at/archive/oai/</request><GetRecord><record><header><identifier>oai:forschung.tmw.at/archive:3188</identifier><datestamp>2023-04-20T20:44:01Z</datestamp><setSpec>tmwarc</setSpec><setSpec>item</setSpec></header><metadata><mets:mets xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/METS/ http://www.loc.gov/standards/mets/version112/mets.xsd" OBJID="3">
<mets:metsHdr CREATEDATE="2026-06-08T11:02:49"><mets:agent ROLE="OTHER" TYPE="OTHER" OTHERTYPE="SOFTWARE"><mets:name>vls/2603</mets:name></mets:agent><mets:agent ROLE="OTHER" TYPE="OTHER" OTHERTYPE="INSTANCE"><mets:name>tmw</mets:name></mets:agent><mets:agent ROLE="OTHER" TYPE="OTHER" OTHERTYPE="REPOSITORY"><mets:name>forschung.tmw.at</mets:name></mets:agent><mets:agent ROLE="OTHER" TYPE="OTHER" OTHERTYPE="BUILDER"><mets:name>vd</mets:name></mets:agent></mets:metsHdr><mets:dmdSec ID="md3188"><mets:mdWrap MIMETYPE="text/xml" MDTYPE="MODS"><mets:xmlData><mods:mods version="3.8" xsi:schemaLocation="http://www.loc.gov/mods/v3 http://www.loc.gov/standards/mods/v3/mods-3-8.xsd"><mods:titleInfo><mods:title>Vermittlungssaal in der k.k. Telegrafenzentrale Börseplatz, 1910</mods:title></mods:titleInfo><mods:name type="personal"><mods:nameIdentifier type="local">234680</mods:nameIdentifier><mods:displayForm>unbekannt</mods:displayForm><mods:role><mods:roleTerm type="code">pht</mods:roleTerm><mods:roleTerm type="text">Fotograf_in</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:typeOfResource>OBJECT</mods:typeOfResource><mods:genre type="ead">item</mods:genre><mods:genre>Fotografie (Abbildung)</mods:genre><mods:originInfo eventType="production"><mods:place><mods:placeTerm type="text" authority="local" valueURI="20810">Wien</mods:placeTerm></mods:place><mods:dateCreated encoding="w3cdtf" point="start" keyDate="yes">1910</mods:dateCreated><mods:dateCreated encoding="w3cdtf" point="end">1910</mods:dateCreated></mods:originInfo><mods:physicalDescription><mods:extent>Höhe: 52 cm ; Breite: 65 cm</mods:extent></mods:physicalDescription><mods:abstract>Innenaufnahme eines von vier "Apparatesälen" in der Telegrafenzentrale am Börseplatz in Wien, um ca. 1910. - Hoher Saal mit Bogenfenstern und Deckenoberlicht, historizistisches Dekor. Rund 40 Frauen an Arbeitstischen mit Telegrafenanapparaten, dazwischen Männer in Uniformröcken oder Anzügen.

Es handelt sich wahrscheinlich um den "Apparatesaal" III im 4. Stock der um 1905 vergrößerten Telegrafenzentrale, einer von vier räumlich verschieden großen, aber technisch mehr oder minder gleich ausgestatteten Vermittlungssälen. In Saal III waren rund 90 Arbeitsplätze untergebracht, die etwa zur Hälfte von Telegrafistinnen besetzt waren. In jedem "Manipulationssaal" standen in einer bestimmten Anordnung lange Reihen von Arbeitstischen mit verschiedenen Telegrafentypen, vor allem Morseapparate - auf dem Bild zu erkennen an den hölzernen Schallkammern, die die eintreffenden Signale besser hörbar machten - und Hughes-Telegrafen; bei diesen wurde im Gegensatz zum Morsetelegrafen direkt lesbarer Klartext auf Papierstreifen gedruckt. Sie sind auf dem Bild erkennbar am Elektromotor unter der Arbeitsplatte und den konischen Metallzylindern der "vertikalen Bremsvorrichtung". An der Fensterfront zentral positioniert: Der Morseumschalter, flankiert von den Hughes-Umschaltern; die hochragenden Metallröhren sind Endstücke der Hausrohrpost. Der Fensterwand gegenüber ebenfalls zentral positioniert: Der leicht erhöhte Aufsichtstisch mit zwei Sitzplätzen, die vermutlich von Männern eingenommen wurden - wie das Bild überhaupt die damals übliche Rollenverteilung zeigt: zahlreiche Frauen an den Telegrafentischen, eine kleinere Zahl von Männern  in offenbar kontrollierender oder ranghöherer Position.</mods:abstract><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="20810">Wien</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="30148">Telegrafie</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="42263">Vermittlungsanlage</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="44532">Frau</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="30016">Frauenarbeit</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="30003">Arbeit</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="30007">Arbeiter_in</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="31344">Morsetelegraf</mods:topic></mods:subject><mods:subject><mods:topic authority="local" valueURI="55431">Typendrucktelegraf</mods:topic></mods:subject><mods:relatedItem type="isReferencedBy"><mods:titleInfo><mods:title>Die k.k. Telegraphen-Zentrale in Wien</mods:title></mods:titleInfo><mods:name type="personal"><mods:displayForm>Jokisch, Januar</mods:displayForm><mods:role><mods:roleTerm type="code">aut</mods:roleTerm><mods:roleTerm type="text">Verfasser</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:location><mods:shelfLocator>P 915</mods:shelfLocator></mods:location><mods:part><mods:extent><mods:list>Tafel II (Fig. 7, Grundriss IV. Stock)</mods:list></mods:extent></mods:part><mods:recordInfo><mods:recordIdentifier>47313</mods:recordIdentifier></mods:recordInfo></mods:relatedItem><mods:relatedItem type="isReferencedBy"><mods:titleInfo><mods:title>So fern - so nah eine Kulturgeschichte der Telekommunikation ; Museum im Zeughaus, 21. Februar - 4. Oktober 2020</mods:title></mods:titleInfo><mods:name type="personal"><mods:displayForm>Assmann, Peter</mods:displayForm><mods:role><mods:roleTerm type="code">aut</mods:roleTerm><mods:roleTerm type="text">Verfasser</mods:roleTerm></mods:role></mods:name><mods:location><mods:shelfLocator>32267/9</mods:shelfLocator></mods:location><mods:part><mods:extent><mods:list>64</mods:list></mods:extent></mods:part><mods:recordInfo><mods:recordIdentifier>88785</mods:recordIdentifier></mods:recordInfo></mods:relatedItem><mods:relatedItem type="series"><mods:titleInfo><mods:title>Tele-02: Netze</mods:title></mods:titleInfo></mods:relatedItem><mods:location><mods:shelfLocator>Tele-02-0006</mods:shelfLocator></mods:location><mods:accessCondition type="use and reproduction" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" displayLabel="Creative Commons Namensnennung - Nicht kommerziell 4.0 International Lizenz">CC BY-NC 4.0</mods:accessCondition><mods:recordInfo><mods:recordCreationDate encoding="iso8601">2018-07-23T15:29:32</mods:recordCreationDate><mods:recordChangeDate encoding="iso8601">2025-01-22T15:20:50</mods:recordChangeDate><mods:recordIdentifier>111025625</mods:recordIdentifier></mods:recordInfo></mods:mods></mets:xmlData></mets:mdWrap></mets:dmdSec><mets:amdSec ID="amd3188"><mets:rightsMD ID="rights3188">
<mets:mdWrap MIMETYPE="text/xml" MDTYPE="OTHER" OTHERMDTYPE="DVRIGHTS">
<mets:xmlData>
<dv:rights xmlns:dv="http://dfg-viewer.de/">
<dv:ownerLogo>https://forschung.tmw.at//domainresource/static/graphics/connectors/viewerLogo.gif</dv:ownerLogo><dv:license>cc-by-nc</dv:license></dv:rights>
</mets:xmlData>
</mets:mdWrap>
</mets:rightsMD><mets:digiprovMD ID="digiprov3188">
<mets:mdWrap MIMETYPE="text/xml" MDTYPE="OTHER" OTHERMDTYPE="DVLINKS">
<mets:xmlData>
<dv:links xmlns:dv="http://dfg-viewer.de/">
<dv:reference>https://www.technischesmuseum.at/museum/online-sammlung#sammlung/ui//archivedetail/111025625</dv:reference>
<dv:presentation>https://forschung.tmw.at/id/3188</dv:presentation>
<dv:iiif>https://forschung.tmw.at/i3f/v20/3188/manifest</dv:iiif>
<dv:sru>https://forschung.tmw.at/proto_ftsearch/3188</dv:sru></dv:links>
</mets:xmlData>
</mets:mdWrap>
</mets:digiprovMD></mets:amdSec><mets:fileSec><mets:fileGrp USE="TEASER"><mets:file MIMETYPE="image/jpeg" CREATED="2023-02-06T18:12:10.249800Z" ID="IMG_TEASER_4771"><mets:FLocat xlink:href="https://forschung.tmw.at/download/webcache/304/4771" LOCTYPE="URL"/></mets:file></mets:fileGrp><mets:fileGrp USE="DEFAULT"><mets:file MIMETYPE="image/jpeg" ID="IMG_DEFAULT_4771"><mets:FLocat xlink:href="https://forschung.tmw.at/download/webcache/1000/4771" LOCTYPE="URL"/></mets:file></mets:fileGrp><mets:fileGrp USE="THUMBS"><mets:file MIMETYPE="image/jpeg" ID="IMG_THUMBS_4771"><mets:FLocat xlink:href="https://forschung.tmw.at/download/webcache/128/4771" LOCTYPE="URL"/></mets:file></mets:fileGrp><mets:fileGrp USE="MIN"><mets:file MIMETYPE="image/jpeg" ID="IMG_MIN_4771"><mets:FLocat xlink:href="https://forschung.tmw.at/download/webcache/504/4771" LOCTYPE="URL"/></mets:file></mets:fileGrp><mets:fileGrp USE="MAX"><mets:file MIMETYPE="image/jpeg" ID="IMG_MAX_4771"><mets:FLocat xlink:href="https://forschung.tmw.at/download/webcache/0/4771" LOCTYPE="URL"/></mets:file></mets:fileGrp></mets:fileSec><mets:structMap TYPE="PHYSICAL"><mets:div TYPE="physSequence" ID="physroot"><mets:div ID="phys4771" TYPE="page" LABEL="Tele-02-0006_18007897" ORDER="1"><mets:fptr FILEID="IMG_DEFAULT_4771"/><mets:fptr FILEID="IMG_THUMBS_4771"/><mets:fptr FILEID="IMG_MIN_4771"/><mets:fptr FILEID="IMG_MAX_4771"/></mets:div></mets:div></mets:structMap><mets:structMap TYPE="LOGICAL"><mets:div ID="log3188" DMDID="md3188" ADMID="amd3188" TYPE="file" LABEL="Tele-02-0006: Vermittlungssaal in der k.k. Telegrafenzentrale Börseplatz, 1910" ORDER="1"><mets:fptr FILEID="IMG_TEASER_4771"/></mets:div></mets:structMap><mets:structLink><mets:smLink xlink:from="log3188" xlink:to="physroot"/><mets:smLink xlink:from="log3188" xlink:to="phys4771"/></mets:structLink></mets:mets></metadata></record></GetRecord></OAI-PMH>